Nadczynność tarczycy, w porównaniu z innymi jej zaburzeniami, jest stosunkowo rzadką chorobą, która jednak może prowadzić do poważnych powikłań. Jej najczęstszą przyczyną jest choroba Graves-Basedowa, charakteryzująca się produkcją przeciwciał skierowanych przeciwko receptorowi dla TSH na powierzchni komórek tarczycowych. Przeciwciała te w sposób nieuprawniony stymulują tarczycę do nadmiernej aktywności. Rzadszą przyczyną nadczynności tarczycy są tzw. autonomiczne guzki tarczycy, czyli fragmenty tkanki tarczycowej, które na skutek mutacji zaczynają „samozwańczo” produkować nadmierne ilości hormonów tarczycy, niedostosowane do potrzeb organizmu.
W bardzo rzadkich przypadkach nadczynność tarczycy ma inne przyczyny, np. pobierane leki. Czasem też inna choroba tarczycy, przewlekłe zapalenie tarczycy może przejściowo wywoływać objawy podobne do nadczynności tego gruczołu (tzw. Hashitoxicosis). Nadczynność tarczycy częściej występuje u kobiet.
NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY – objawy
We wszystkich przypadkach nadczynności tarczycy objawy są zbliżone i obejmują:
  • złe samopoczucie
  • osłabienie
  • nerwowość
  • drażliwość
  • uczucie gorąca
  • kołatania serca
  • drżenie rąk
  • spadek masy ciała pomimo dobrego apetytu
  • częste i luźne stolce
  • czasem zaburzenia wchłaniania
  • skóra jest zwykle spocona, wilgotna
W chorobie Graves-Basedowa może pojawić się różnego stopnia powiększenie tarczycy, nazywane wolem. W chorobie guzkowej tarczycy wole jest również możliwe, ale nadaktywne „guzki” wcale nie muszą być dużych rozmiarów. Dla części przypadków choroby Graves-Basedowa typowe są też zmiany oczne, tzw. wytrzeszcz, czyli nadmierne wysunięcie gałek ocznych ku przodowi. Może mu towarzyszyć zaczerwienienie i obrzęk spojówek oraz powiek, uczucie pieczenia, światłowstręt, łzawienie, czy ból oka. Objawy te stanowią odzwierciedlenie zmian zapalnych toczących się w oczodole. Czasem zmiany są tak nasilone, że pacjent zaczyna widzieć podwójnie lub nie może domknąć powiek, co grozi uszkodzeniem rogówki i wymaga pilnego leczenia.
Nieleczona nadczynność tarczycy może prowadzić m.in. do:
  • wzrostu skurczowego ciśnienia tętniczego krwi
  • zaburzeń rytmu serca, np. migotania przedsionków
  • może sprzyjać rozwojowi osteoporozy i późniejszym złamaniom kości
  • może być zagrożeniem dla utrzymania ciąży i musi być odróżniona od tyreologicznych zmian typowych dla tego okresu

Z tych powodów wczesne rozpoznanie choroby jest niezwykle istotne. Dla ustalenia wiarygodnej diagnozy konieczne są badania hormonalne z krwi. Rutynowo wykonuje się oznaczenia hormonu tyreotropowego (TSH), wolnej trijodotyroniny (fT3) i tyroksyny (fT4). Często konieczna jest też ocena krążących w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko receptorowi dla TSH (różne nazwy stosowane w laboratoriach, zwykle TRAb lub TRAK) i tyreoperoksydazie (aTPO). Trzeba również ocenić tarczycę w badaniu ultrasonograficznym, a czasem nawet wykonać badanie scyntygraficzne tarczycy.

Rzetelna i wiarygodna diagnostyka pod kierunkiem endokrynologa jest podstawą właściwego rozpoznania i umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia nadczynności tarczycy. 

Dr hab.n.med. Marta Fichna