Rozróżniamy bóle kręgosłupa typu: ostry, przewlekający się, przewlekły. Sposób leczenia bólu dostosowywany jest do jego rodzaju.

Ból ostry (do 6 tygodni, 1,5 miesiąca)
W okresie ostrych, silnych dolegliwości głównym celem leczenia jest możliwie szybka remisja silnego bólu.

Leczenie pierwszego rzutu:

  • leczenie farmakologiczne – przeciwzapalne (NLPZ, leki sterydowe)
  • leczenie farmakologiczne – przeciwbólowe (opioidy)
  • zmodyfikowanie wzorców aktywności fizycznej – zakaz schylania i rotowania tułowia, zakaz dźwigania, utrzymywanie prawidłowej postawy ciała, zakaz siedzenie w pozycji niedbałej
  • ortezowanie – pasy i gorsety
  • fizjoterapia – ciepłolecznictwo, TENS, laseroterapia, terapie celowane na leczenie dyskopatii (np. McKenzie)

Bardzo skutecznymi metodami leczenia są małoinwazyjne techniki pod kontrolą  RTG-TV, m. in. diagnostyczno-terapeutyczne ostrzyknięcia kręgosłupa preparatami przeciwzapalnymi i przeciwobrzękowymi, epiduralne i w okolicę stawów międzywyrostkowych kręgosłupa. Warto rozważyć ich zastosowanie szczególnie w przypadku:

  • bólu bardzo silnego
  • braku możliwości zażywania leków pierwszego rzutu
  • częstych zaostrzeń upośledzających mocno funkcjonowanie codzienne
  • dużego prawdopodobieństwa sukcesu i ograniczonego ryzyka powikłań

Ból przewlekający się (6-12 tygodni, 1,5-3 miesiące)

W tym okresie ból trwa pomimo intensywnego leczenia przeciwbólowego doustnego i fizjoterapeutycznego oraz ograniczenia aktywności zawodowej. Warto wtedy rozważyć wykonanie iniekcji diagnostyczno-terapeutycznej pod kontrolą RTG-TV – z przeciwzapalnego preparatu sterydowego. Pozwala to na jednoczasowe skuteczne leczenie oraz precyzyjne potwierdzenie lokalizacji źródła bólu. Strategia taka daje szansę maksymalnie szybkiego rozpoznania i leczenia, zmniejsza ilość operowanych pacjentów, a u pacjentów którzy kwalifikują się do operacji – wykonywany jest zabieg indywidualnie leczący przyczynę bólu.           

Ból przewlekły (powyżej 3 miesięcy)

W przypadku bólu przewlekłego pacjent często jest już po iniekcji diagnostyczno-terapeutycznej pod kontrolę RTG-TV. W tym okresie trzeba podjąć decyzję o dalszym postępowaniu i odpowiednio ukierunkować leczenie na leczenie nieoperacyjne lub leczenie operacyjne i dalszą rehabilitację.

Leczenie nieoperacyjne prowadzi się w ten sposób, by zminimalizować ilość działań niepożądanych leków. Stosowanych jest równolegle kilka technik takich jak:

  • leki przeciwbólowe
  • metody fizjoterapeutyczne: ćwiczenia i fizykoterapia (domowy TENS – przezskórna elektryczna stymulacja nerwów)
  • małoinwazyjne techniki leczenia bólu

Okres remisji objawów

W okresie bezbólowym dominuje indywidualne leczenie fizjoterapeutyczne oraz działania zmierzające do poprawy ergonomii wysiłku fizycznego. Celem jest zmniejszenie częstotliwości zaostrzeń. Leczenie polega na wykonywaniu ćwiczeń usprawniających, poprawiających mechanikę tułowia, zwiększających odporność na obciążenia. Ważna jest modyfikacja nawyków ruchowych w pracy i podczas rekreacji.

dr Piotr Staszczuk
ortopeda